De digitalisering van georganiseerde misdaad

Politie en rechtshandhaving / Opsporingsmethode

De digitalisering van georganiseerde misdaad

Samenvatting

De digitalisering van de samenleving en het massale gebruik van internet hebben de samenleving in de afgelopen decennia ingrijpend veranderd. Ook de zware en georganiseerde criminaliteit is niet onberoerd gebleven. Criminelen weten elkaar dankzij internet en ICT in bredere zin gemakkelijk te vinden en kunnen afgeschermd met elkaar communiceren. Ook kunnen aanbieders en vragers van illegale goederen en diensten ‘vanachter hun bureau’ zakendoen met elkaar. Bovendien is het bereik aan potentiële slachtoffers voor bijvoorbeeld fraude met betalingsverkeer sterk toegenomen en zijn er nieuwe mogelijkheden voor het witwassen van criminele verdiensten. Deze digitalisering van zware en georganiseerde criminaliteit is het thema van dit nummer van Justitiële verkenningen. In zeven artikelen biedt dit themanummer bieden inzichten uit empirisch wetenschappelijk onderzoek én opsporingsonderzoek op dit terrein. Digitalisering creëert immers niet alleen nieuwe kansen en mogelijkheden voor plegers van criminaliteit. Elke modus operandi kent zwakke plekken en elke technologie brengt ook kansen voor politie en justitie met zich mee.

Het opsporingsonderzoek tegen Ennetcom is hier een treffend voorbeeld van. Ennetcom was een aanbieder van versleutelde communicatie die volgens het Openbaar Ministerie (OM) veelvuldig werd gebruikt door criminelen. In het opsporingsonderzoek kon een kopie worden gemaakt van de server waarop diensten van Ennetcom draaiden (2016). Daarmee bleek de Pretty Good Privacy (PGP) die gebruikers dachten te genieten toch niet zo sterk. Politie en justitie konden zo miljoenen versleutelde berichten ontcijferen. Een ander voorbeeld is het politieoptreden tegen de ondergrondse marktplaats Hansa, waarop kopers en verkopers van drugs elkaar troffen. In 2017 arresteerde de politie de beheerders van deze marktplaats en nam ook de servers in beslag. Bovendien hielden OM de marktplaats voor een bepaalde periode operationeel. Zo kwamen grote aantallen transacties én kopers en verkopers in beeld.

Inhoudsopgave

Inleiding 5

  1. Geralda Odinot, Christianne de Poot en Maite Verhoeven - De aard en aanpak van georganiseerde cybercrime. Bevindingen uit een internationale empirische studie 9
  2. Edwin Kruisbergen, Rutger Leukfeldt, Edward Kleemans en Robby Roks - Criminele geldstromen en ICT: over innovatieve werkwijzen, oude zekerheden en nieuwe flessenhalzen 23
  3. Madeleine van der Bruggen - Georganiseerde kinderpornonetwerken op het darkweb 40
  4. Wytske van der Wagen en Frank Bernaards - De ‘non-human (f)actor’ in cybercrime. Cybercriminele netwerken beschouwd vanuit het ‘cyborg crime’-perspectief 54
  5. Thijmen Verburgh, Eefje Smits en Rolf van Wegberg - Uit de schaduw. Perspectieven voor wetenschappelijk onderzoek naar dark markets 68
  6. Jan-Jaap Oerlemans - Facebookvrienden worden met de verdachte. Over undercoverbevoegdheden op internet 83
  7. Bart Custers - Nieuwe online opsporingsbevoegdheden en het recht op privacy. Een analyse van de Wet computercriminaliteit III 100

Summaries 118
Congresagenda 121

Publicatiegegevens

Organisatie(s):
WODC
Plaats uitgave:
Den Haag
Uitgever:
Boom juridisch
Jaar van uitgave:
2018
Reeks:
Justitiële verkenningen 2018/05