Ouderenmishandeling

Ouderenmishandeling

Samenvatting

Ouderenmishandeling staat sinds 2010 op de politieke agenda en krijgt de laatste jaren steeds meer aandacht. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) stelde in 2011 het Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’ op, waarna er verschillende initiatieven, voorlichtingscampagnes en scholingen van de grond kwamen om hulpverleners, artsen, familieleden van ouderen en ouderen zelf nader te informeren over dit probleem. Het laatste onderzoek naar de prevalentie van ouderenmishandeling in Nederland dateert uit 1996. Hierin gaf 5,6% van de geïnterviewde ouderen aan slachtoffer te zijn van fysiek of verbaal geweld, verwaarlozing of financiële uitbuiting. Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS kondigde afgelopen zomer aan dat er op korte termijn een groot onderzoek zal plaatsvinden naar aard en omvang van ouderenmishandeling. Het is niet eenvoudig daar een goed beeld van te krijgen. Onderschatting van het probleem dreigt bijvoorbeeld als een methode wordt gekozen die de meer kwetsbare en afhankelijke ouderen niet of moeilijk bereikt. Daar staat tegenover dat de meest in zwang zijnde en zeer ruime definitie van ouderenmishandeling zou kunnen leiden tot een overschatting van de prevalentie. Deze luidt: ‘al het handelen en het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid’. In de praktijk kunnen hier zowel zware mishandeling onder vallen als situaties waarin – al dan niet opzettelijk – (mantel)zorgers steken laten vallen. Psychische mishandeling is soms eveneens moeilijk aan te tonen, zeker als er sprake is van familierelaties die al jarenlang worden gekenmerkt door conflicten en/of onaangename interactiepatronen. Ouderenmishandeling wordt nogal eens in verband gebracht met ‘ontspoorde’ mantelzorg. O.a. vanuit oppositiepartijen is erop gewezen dat mantelzorgers overbelast raken als onbedoeld effect van het huidige beleid om veel verzorgings- en verpleeghuizen te sluiten en ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Het is de bedoeling dat gemeenten ervoor zorgen dat hulpverleners tijdig misstanden signaleren en adequate maatregelen nemen, maar de praktijk wijst uit dat dit in de ene gemeente beter lukt dan in de andere. In dit themanummer komen diverse aspecten van ouderenmishandeling evenals het gevoerde beleid van VWS aan de orde. Daarnaast is er enige aandacht voor ouderen als slachtoffer van criminaliteit.

Inhoudsopgave

Inleiding 5

  1. I. Plaisier en M. de Klerk - Ouderenmishandeling. Een verkenning naar aard en omvang 11
  2. J. Pattiwael en I. Brons - Ouderen in veilige handen. Een overzicht van het beleid ter bestrijding van ouderenmishandeling 25
  3. J. Lindenberg, Y. Mysyuk en R.G.J. Westendorp - Systeemmishandeling: recht doen aan de zienswijzen van ouderen zelf 34
  4. T. Royers - Ontspoorde zorg, gehechtheid en interactie 50
  5. C.G.C. Engelbertink - Het levenstestament 61
  6. L.M. Cremers en E.J.H. de Kluijs - Een kwestie van integraal slim slaan? 73
  7. B. Rovers en S. Mesu - Woningovervallen op ouderen: een zeldzaam, maar heftig fenomeen 85
  8. M. Akkermans - Ouderen als slachtoffer van criminaliteit. Een kwantitatief beeld van de Nederlandse situatie 99

Summaries 111
Congresagenda 115

Publicatiegegevens

Organisatie(s):
WODC
Plaats uitgave:
Den Haag
Uitgever:
Boom Juridische uitgevers
Jaar van uitgave:
2015
Reeks:
Justitiële verkenningen 2015/06