Rechtspraak om de hoek

Rechtspraak om de hoek

Samenvatting

In dit themanummer ‘Rechtspraak om de hoek’ staat de (fysieke) afstand van de rechtspraak tot de burger centraal. In de afgelopen jaren zijn veel zittingslocaties gesloten, met als doel kostenbesparingen te realiseren door centralisatie van de rechtspraak. Vooralsnog is dat doel niet bereikt. Ook na de herziening van de gerechtelijke kaart in 2013, waarbij een aanzienlijk deel van de zittingslocaties werd gesloten, gingen de kosten slechts omhoog. Desondanks verscheen recent een rapport van de Boston Consultancy Group, dat opnieuw voorstelt een aantal gerechtsgebouwen te sluiten om zo besparingen te realiseren. De Raad voor de rechtspraak (opdrachtgever van het rapport) heeft zich overigens van dat advies gedistantieerd.
Analoog aan de vele sluitingen van rechtspraaklocaties lijkt een heuse tegenbeweging te zijn ontstaan. Deze tegenbeweging stelt effectieve dienstverlening centraal, wil de (ivoren) kantoortorens verlaten en aanwezig zijn in de wijken en buurten. In de Tweede Kamer is onderzoek gevraagd naar de toepasbaarheid van (elementen van) de Belgische Vrederechter, en om rechtspraakvoorzieningen ‘in elke gemeente’. Een experiment met een ‘spreekuurrechter’ in Groningen, die veel zaken op locatie behandelt, kreeg enthousiaste navolging met wijk-, buurt- en regelrechters elders in het land.
De spreekuurrechter en vergelijkbare initiatieven maken gebruik van artikel 96 Rv, dat partijen in een geschil de mogelijkheid biedt hun geschil aan een rechter naar keuze voor te leggen. De experimenten stellen daarbij een aantal formele vereisten die in reguliere procedures gelden buiten werking, en bieden de procedure tegen een laag griffierecht aan. Een serieuze beperking is evenwel dat de procedure alleen doorgang kan vinden als beide partijen daarmee instemmen. Onderzoek wijst uit dat als partijen de wil hebben er samen uit te komen, dit vaak ook zonder rechter wel lukt. Zaken die wél voor de rechter komen, zijn vooral díe geschillen waarin één partij iets wil, maar de andere gebaat is bij het voortbestaan van de impasse. Voor die gevallen biedt een procedure op basis van artikel 96 Rv dus geen uitkomst. De latente behoefte aan rechtspraak – waarin evenmin wordt voorzien door mediators of geschillencommissies – lijkt vooral te liggen in een laagdrempelige procedure waarin participatie van de wederpartij geen vrijblijvende kwestie is.

Inhoudsopgave

Inleiding 5

  1. Roland Eshuis - De geografische inrichting van de rechtspraak 10
  2. Emese von Bóné - De vrederechter in historisch perspectief 26
  3. Wim Wetzels - De pilot van de Rotterdamse Regelrechter 39
  4. Dick Allewijn - Vrijwillige rechtspraak: rechters op het mediationpad? 54
  5. Annerie Smolders - De Rijdende Rechter als rolmodel. Hoe reality televisie het beeld van de rechtspraak beïnvloedt 69
  6. Kim van der Kraats - Experimenten in de civiele rechtspraak: een oplossing voor welk probleem? 82
  7. Maurits Barendrecht - De best mogelijke rechtspraak 97

Summaries 115
Congresagenda 119

Publicatiegegevens

Organisatie(s):
WODC
Plaats uitgave:
Den Haag
Uitgever:
Boom juridisch
Jaar van uitgave:
2019
Reeks:
Justitiële verkenningen 2019/01